Dla maturzystów
Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012
LITERATURA
- Scharakteryzuj „Polaków portret własny” ukazany w wybranych utworach literackich.
- „Jaka jest przeciw włóczni złego twoja tarcza, człowiecze z końca wieku?” (K. Przerwa-Tetmajer) – moje podróże po krainie literatury w poszukiwaniu wartości. Omów na wybranych przykładach.
- Maska i przenośnia w literaturze, czyli o sposobach komunikacji pisarza z czytelnikiem: od bajek I. Krasickiego do utworów pisarzy polskich i obcych XX wieku. Przedstaw temat na wybranych przykładach.
- Nieznośny dar wolności? Rozważ problem, odwołując się do postaw wybranych bohaterów literackich.
- Pod niebem rodzinnym – przedstaw funkcjonowanie motywu ojczyzny w twórczości pisarzy różnych epok.
- „Cały świat to teatr” (W. Szekspir) – zaprezentuj koncepcje świata jako teatru w wybranych utworach różnych epok.
- Mity jako źródło inspiracji artystycznej. Omów funkcje motywów zaczerpniętych z mitologii w wybranych tekstach literatury polskiej.
- Wyznanie, dziennik, autobiografia jako specyficzna forma rozmowy z czytelnikiem. Omów na wybranych przykładach z różnych epok.
- „Z kogo się śmiejecie? Z samych siebie się śmiejecie!” Zanalizuj na wybranych przykładach funkcję komizmu i satyry.
- Źródła i granice pesymizmu w powieści poetyckiej polskiego romantyzmu. Omów na wybranych przykładach.
- Artystyczna interpretacja pejzażu wiejskiego w literaturze. Dokonaj analizy porównawczej wybranych dzieł.
- Dramaty małżeńskie w literaturze. Przedstaw różnorodność ich ujęcia na wybranych przykładach.
- Pamiętnik jako źródło wiedzy o człowieku i jego czasach. Omów temat, odwołując się do wybranych przykładów.
- Mimetyzm i kreacjonizm jako dwie koncepcje pisarstwa literatury XX i drugiej połowy XIX wieku. Omów problem, odwołując się do wybranych przykładów prozy powieściowej.
- Artysta wobec społeczeństwa. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich.
- Naturalistyczna koncepcja człowieka zawarta w utworach drugiej połowy XIX wieku. Omów na wybranych przykładach.
- Prawda historyczna a fantazja literacka. Omów na przykładach wybranych utworów.
- Dydaktyczne funkcje literatury. Omów na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok literackich.
- Dzieło literackie dokumentem swego czasu. Przedstaw zagadnienie na przykładach pochodzących z różnych epok literackich.
- Filozoficzne konteksty literatury. Wyjaśnij zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok literackich.
- Motywy oniryczne w literaturze, ich różnorodne ujęcie i funkcje. Omów na wybranych przykładach.
- Motyw wróżbity i proroka, jego funkcje w literaturze różnych epok. Zaprezentuj na wybranych przykładach.
- Przenikanie się świata nadprzyrodzonego z realnym w dramacie. Przedstaw funkcję tego zabiegu artystycznego, analizując wybrane przykłady.
- Paraboliczność jako sposób prezentacji świata w literaturze XX wieku. Omów na wybranych przykładach literackich.
- Nurt tyrtejski w literaturze polskiej. Omów problem w kontekście historycznoliterackim.
- Poeta jako bohater literacki. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
- Analizując wybrane utwory, porównaj dowolną komedię XIX i XX wieku z komediami oświeceniowymi.
- Programy i manifesty literackie. Omów ich znaczenie, odwołując się do wybranych przykładów.
- Historia jako temat i jako pretekst w polskiej epice XIX i XX wieku. Przeanalizuj wybrane utwory.
- Polemiki, spory, prowokacje – starcia pokoleń literackich. Omów na przykładach wybranych utworów.
- Satyryczny obraz społeczeństwa polskiego w wybranych utworach literackich. Przeanalizuj sposoby tworzenia takiego obrazu.
- Różne obrazy przyrody w literaturze. Przedstaw sposoby ich kreowania i funkcje w wybranych utworach.
- Różne kreacje narratora i ukształtowania narracji w epice – zanalizuj na wybranych utworach.
- Groteska jako sposób wyrażania w literaturze tragiczności świata. Omów na przykładach wybranych utworów.
- Analizując celowo dobrane utwory polskie i obce, scharakteryzuj różne odmiany awangardowego dramatu XX wieku.
- Rola kawiarni literackiej w kulturze polskiej XIX i XX wieku. Omów na wybranych przykładach.
- Symboliczny i magiczny wymiar przedmiotów jako rekwizytów literackich. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów.
- Wesele, uczta, biesiada jako motyw literacki. Omów na wybranych przykładach z kilku epok.
- Wielkie karty naszej historii utrwalone w różnych formach zapisu literackiego. Zaprezentuj na wybranych przykładach.
- Literackie dialogi między epokami i artystami. Przedstaw, odwołując się do twórczości wybranych pisarzy.
- Tragizm pokolenia Kolumbów. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów literackich.
- Adam Mickiewicz i Czesław Miłosz: poeci pamięci i świadectwa. Objaśnij na podstawie wybranych utworów.
- Motyw ars poetica w literaturze. Omów na wybranych przykładach.
- Wędrówka, podróżowanie, pielgrzymowanie – ich znaczenie i sposób ujęcia. Omów problem, odwołując się do przykładów z różnych epok.
- Warszawskie Łazienki w poezji i prozie. Omów na wybranych przykładach.
- Polska pieśń narodowa. Omów jej odmiany, funkcje i związki z dziejami narodowymi.
- Kategoria trzech jedności w dramatach: antycznym, szekspirowskim i romantycznym. Odwołując się do wybranych przykładów, wskaż przyczyny i artystyczne konsekwencje odchodzenia od tej reguły kompozycyjnej.
- Rola muzyki w dziełach literackich. Analizując przykłady, zwróć uwagę na temat i formę utworów.
- Literackie opowieści o przyjaźni. Przedstaw temat, analizując wybrane przykłady.
- Groza i tajemniczość w literaturze od romantyzmu do współczesności. Omów na wybranych przykładach.
ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI
- Wizja Boga w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach.
- Sposób kreowania postaci historycznych w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach.
- Walka dobra ze złem w literaturze i sztuce – omów i oceń różne przedstawienia tego motywu.
- Alegoria i symbol jako środki wyrazu w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach.
- Surrealizm w literaturze i sztuce. Porównaj dzieła różnych twórców.
- Inspiracje antyczne w kulturze. Scharakteryzuj je, analizując wybrane dzieła literackie i inne (np. malarskie, rzeźbiarskie, architektoniczne).
- Malarstwo, rzeźba i architektura jako inspiracje dla literatury. Omów temat, analizując celowo dobrane utwory.
- Funkcje brzydoty w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Przedstaw temat, analizując wybrane dzieła.
- Sposoby kreowania obrazu natury w literaturze i malarstwie. Przedstaw temat na wybranych dziełach.
- Motyw ogrodu i jego funkcje. Omów na podstawie różnych tekstów kultury.
- Symbol jako środek wyrazu w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach.
- Impresjonistyczna wizja świata w literaturze, malarstwie i muzyce. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach.
- Film jako dopełnienie dzieła literackiego. Objaśnij zagadnienie na wybranych przykładach.
- Polskie powstania narodowe w literaturze, malarstwie, teatrze, filmie. Omów różne sposoby ujęcia tematu na wybranych przykładach.
- Różne ujęcia motywu tańca w literaturze, malarstwie i filmie. Omów odwołując się do wybranych przykładów.
- Inspirująca rola muzyki w utworze literackim. Przedstaw zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów.
- Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze i sztuce. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych przykładach.
- Legenda napoleońska w literaturze i malarstwie. Zaprezentuj na wybranych przykładach.
- Warszawa w literaturze i malarstwie. Zaprezentuj na przykładzie wybranych dzieł.
- Różne sposoby mówienia o II Wojnie Światowej. Omów, wykorzystując dzieła literackie i inne (np. plastyka, rzeźba, malarstwo, film).
- Twórczość Stanisława Wyspiańskiego inspiracją do poszukiwań artystycznych w teatrze polskim XX wieku. Omów temat na wybranych przykładach.
- „W mgnieniu oka”- motyw przemijania w literaturze i sztuce. Omów temat, analizując przykłady z różnych epok.
- Hagiografia piórem i pędzlem malowana. Zanalizuj zjawisko, odwołując się do wybranych przykładów.
- Wpływy klasyczne w literaturze, architekturze i malarstwie. Przedstaw temat, analizując wybrane dzieła.
- Polskie krainy geograficzne w literaturze i sztuce. Przedstaw temat, analizując wybrane przykłady.
- Artystyczne ujęcie tematu macierzyństwa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie, przywołując dzieła wybranej epoki.
JĘZYK
- Anglicyzmy we współczesnym języku. Omów zjawisko, wyrażając o tym własną opinię.
- Językowy obraz świata zawarty w reklamach. Omów na wybranych przykładadach.
- Dawna i współczesna sztuka epistolarna. Dokonaj analizy porównawczej języka i stylu listów z różnych epok.
- Eksperymenty językowe w poezji polskiej XX wieku. Omów na wybranych przykładach.
- Scharakteryzuj język wybranych bohaterów literackich. Uwzględnij cechy ujawniające ich przynależność środowiskową i charakter.
- Język mówiony jako tworzywo literatury. Omów na celowo dobranych przykładach.
- Język w służbie satyry dawniej i dziś. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
- Dialekty terytorialne języka polskiego jako tworzywo literackie. Omów na przykładach wybranych utworów.
- Grzecznościowe formy językowe dawniej i dziś. Omów problem na podstawie analizy wybranych tekstów literackich i samodzielnie zgromadzonego materiału (rozmowy, przekazy medialne).
- Gatunki literatury prasowej. Omów na przykładach ze współczesnych czasopism.
- Reportaż literacki jako gatunek na pograniczu piśmiennictwa dokumentarnego i literatury. Scharakteryzuj na przykładzie wybranych utworów.
- Archaizacja i jej funkcje w dziełach literackich. Omów na wybranych przykładach.
- Na wybranych przykładach omów zjawisko stylizacji gwarowej i jej funkcje w literaturze.
- Zaprezentuj bogactwo neologizmów i ich funkcje w utworach poetów różnych epok (np. C. Norwid, B. Leśmian, M. Białoszewski).
- Analizując wybrane przykłady, wyjaśnij, w jaki sposób język może się stać narzędziem manipulacji.
- Ekspansja języków obcych na język polski na progu XXI wieku. Omów zjawisko na podstawie obserwacji języka prasy, telewizji, radia, reklamy.
Uczelnie wyższe:
Akademie Rolnicze:
Akademie Wychowania Fizycznego:
Uczelnie Niepaństwowe Niebiznesowe:
Uczelnie Niepaństwowe Ekonomiczne:
Uniwersytety:
Politechniki:
Akademie Ekonomiczne:
Wyższe Szkoły Pedagogiczne:
Na górę